ÖMERLİ KÖYÜNÜN ADININ KÖKENİ
Köyümüz, Çivril ilçe merkezinin güneydoğusunda ova toprakları üzerinde kurulmuştur. İlçe merkezine 3 km mesafede yer alan köyümüzün adı halk arasında daha çok “Ömer köy”, yerel söyleyişle ise “omaköy” olarak bilinmektedir.
Köyümüz adını, bu yörede yerleşik olarak yaşamış ve aynı soydan gelenlerin oluşturduğu bir topluluk olan “Ömer Cemaati”nden almaktadır.
11. yüzyıldan itibaren Anadolu kapılarının Türklere açılmasıyla birlikte pek çok Türkmen boylarından olan Ömerli Cemaati de Anadolu’ ya dağılarak pek çok yerde köyler kurmuşlardır.
Bugün itibariyle ülkemizde Ömerli Cemaati’nden olup da Ömerli, Ömerköy, Kara Ömerli, Kızıl Ömerli, Omarlı ve Ömerler adlarıyla anılan 19 yerleşim birimi vardır. Çivril Ömerli köyü halkı ile soy akrabalığı olan bu yerleşimler ; Adana’da 3 köy, Balıkesir’de 2 köy, Bursa’da 1 köy, Çankırı’da 1 köy, Eskişehir’de 1 köy, Giresun’da 1 köy, Kastomonu’da 2 köy, Yozgat’ta 1 köy, Kütahya’da 1 köy, Mardin’de 1 ilçe, Samsun’da 2 köy, Sinop’ta 1 köy, Urfa’da 1 köy, Zonguldak’ta ise 1 köy şeklinde dağılmaktadır (Genel Nüfus Sayım İdari Bölünüş, 26.11.1975, D.İ.E., 1977, Ankara).
ÖMERLİ KÖYÜ TARİHÇESİ
Ömerli köyü toprakları yerleşim tarihçesine ışık tutabilecek olan pek çok tarihi kalıntıya ev sahipliği yapmaktadır. Köy sınırları içinde yer alan höyükler, eski mezarlıklar, mevki adları bu düşüncelerimizi doğrulamaktadır.
Köyün güneyinde İrez höyüğü, kuzeyinde ise halk arasında “Goca üyük” denilen iki adet höyük yer almaktadır. Ayrıca, köyde Çanşılar mevkii diye bilinen ören yeri, Saray ardı mevkii, Zıvatlar mevkii, Kazaklı harmanyeri ve Çavır mezarlığı mevkii gibi yer adları bulunmaktadır.
Bu tarihi kalıntılardan olan Ömerli höyüğü (Goca Höyük) üzerinde 2000 yılında bir yüzey araştırması yapılmış ve bulunan malzemelerden höyükteki yaşamın Kalkolitik Çağa (M.Ö. 3500-5500) ait olduğu ortaya çıkarılmıştır. (Türk Arkeolojik Tahribat Raporu, S.33,İstanbul,2000)
2005 yılında Doç. Dr. Eşref Abay tarfından yapılan çalışmalarda ise bu yerleşmenin tarihi daha ayrıntılı çalışılmış ve höyükteki yaşamın Geç Kalkolitik döneme(M.Ö. 4000-3000) ait olduğu ortaya çıkarılmıştır.
Bu tespitlerden yola çıkarak Ömerli köyünde insan yaşamının günümüzden 600 yıl önce başladığını söyleyebiliriz. Yine Eşref Abay’ ın çalışmalarından Ömerli Köyü’ndeki yaşamın hiç kesintiye uğramadan Helenistik, Roma, Bizans, Selçuklu ve Osmanlı dönemlerinde de sürdüğünü öğreniyoruz.
Bu dönemler günümüze daha yakın olduğu için bunların kalıntılarını köy içinde görmek hala mümkündür.
 |
Örneğin birkaç yıl öncesine kadar köy meydanında bulunan beyaz mermerden Aslan kafalarının itina ile işlendiği Roma Dönemi Lahid kapağı bunun canlı tanıdığıdır. Bu ve benzeri kalıntılar köy sınırları dışına çıkarılmış olsalar bile hala her evin ahşap direğinin altında bir antik parçayı görmek mümkün olmaktadır. Köy camisinin avlusunda bulunan parçalar tarihin ısrarla canlı tanığı olmayı devam etmektedir.
 |
TÜRK YERLEŞMESİ
Batı Anadolu genelinde olduğu gibi Çivril toprakları da 1176 yılında ilçemiz sınırlarında Küfi Boğazı’nda yapılan Miryakefalon Savaşının kazanılmasından sonra Türk yerleşimine açılmıştır. Bu anlamda Çivril’de ilk Türk yerleşimlerinin 13. yüzyıldan itibaren kurulmaya başlandığını görüyoruz.
Ömerli köyünün kuruluşu ile ilgili bilinen en eski kayıt 1530 yılına aittir. 1530 yılı Mühasebe-i Vilayet-i Anadolu Defteri Sayfa 44’te; “Ömerli Köyü, Şeyhlü (Işıklı) nahiyesi” ibaresi bulunmaktadır. Burada geçen Ömeroğlu köyü o dönemde Işıklı nahiyesine bağlı olan şimdi ise Çivril’e bağlı Ömerli Köyü olmalıdır. Bu kayıt tarihini dikkate alarak şimdiki Ömerli köyü’nün en az 480 yıldan bu yana var olduğunu söyleyebiliriz.
20.12.2009
Araştırmacı
Münir Sayhan
(Coğrafya Öğretmeni)